Κερατίνη - ορισμός και χρήση

Η κερατίνη είναι μια φυσική πρωτεΐνη που αποτελεί το βασικό δομικό υλικό των μαλλιών, των νυχιών και του εξωτερικού στρώματος του δέρματος, καθώς και κεράτων, οπλών και φτερών σε άλλα είδη ζώων. Όταν κάποιος αναζητά «κερατίνη τι είναι», συνήθως αναφέρεται σε αυτή την ινώδη πρωτεΐνη που προσδίδει αντοχή και ελαστικότητα, και όχι στην κρεατίνη, μια εντελώς διαφορετική ουσία που σχετίζεται με την ενέργεια των μυών και αναλύεται αναλυτικά στο κύριο άρθρο του site. Παρακάτω εξηγούμε τι ακριβώς είναι η κερατίνη, πώς διαφέρει από την ομόηχή της κρεατίνη και πού χρησιμοποιείται στην πράξη.

Τι είναι ακριβώς η κερατίνη;

Η κερατίνη δεν είναι μία μόνο ουσία, αλλά μια οικογένεια σκληρών, ινωδών πρωτεϊνών που παράγει ο οργανισμός μέσω εξειδικευμένων κυττάρων, των κερατινοκυττάρων. Διακρίνεται σε δύο βασικές κατηγορίες: την άλφα-κερατίνη, που απαντάται στα θηλαστικά (μαλλιά, νύχια, δέρμα), και τη βήτα-κερατίνη, χαρακτηριστική πουλιών και ερπετών (φτερά, λέπια, νύχια πουλιών).

Το μυστικό της αντοχής της βρίσκεται στη χημική της δομή: περιέχει μεγάλη ποσότητα του αμινοξέος κυστεΐνη, το οποίο σχηματίζει ισχυρούς δεσμούς θείου μεταξύ γειτονικών μορίων πρωτεΐνης. Αυτοί οι δεσμοί κάνουν την κερατίνη πρακτικά αδιάλυτη στο νερό και ιδιαίτερα ανθεκτική σε τράβηγμα, τριβή και μηχανική καταπόνηση. Γι' αυτό το λόγο τα μαλλιά και τα νύχια δεν διαλύονται όταν βρέχονται, ενώ το εξωτερικό στρώμα του δέρματος λειτουργεί ως φυσικό φράγμα προστασίας απέναντι σε μικρόβια, χημικές ουσίες και απώλεια υγρασίας.

Κερατίνη ή κρεατίνη; Η διαφορά ανάμεσα στις δύο λέξεις

Η μεγάλη ηχητική ομοιότητα των δύο όρων προκαλεί συχνά σύγχυση σε αναζητήσεις και συζητήσεις, αν και πρόκειται για δύο τελείως διαφορετικές ουσίες. Στο ερώτημα «κρεατίνη τι είναι», η απάντηση είναι ότι πρόκειται για μια αζωτούχα ένωση που παράγει φυσικά ο οργανισμός -κυρίως στο ήπαρ, τα νεφρά και το πάγκρεας- από συγκεκριμένα αμινοξέα, και αποθηκεύεται κατά κύριο λόγο στους μύες, όπου χρησιμοποιείται ως άμεση πηγή ενέργειας σε σύντομες, έντονες προσπάθειες.

Η κερατίνη, αντίθετα, δεν έχει καμία σχέση με ενεργειακό μεταβολισμό ή αθλητική απόδοση. Είναι δομική πρωτεΐνη, όχι μεταβολικό «καύσιμο», και ο ρόλος της είναι να χτίζει και να προστατεύει ιστούς όπως τα μαλλιά, τα νύχια και το δέρμα. Με απλά λόγια, η κρεατίνη «τροφοδοτεί» τους μύες, ενώ η κερατίνη «χτίζει» την εξωτερική σας επιφάνεια. Αν σας ενδιαφέρει η κρεατίνη ως συμπλήρωμα για προπόνηση, θα βρείτε αναλυτική πληροφόρηση στο κύριο άρθρο του site που είναι αφιερωμένο ειδικά σε αυτήν.

Πού χρησιμοποιείται η κερατίνη σε καλλυντικά και θεραπείες μαλλιών;

Επειδή η τρίχα αποτελείται σχεδόν αποκλειστικά από κερατίνη, η βιομηχανία καλλυντικών την αξιοποιεί ευρέως για να αναπληρώσει την πρωτεΐνη που χάνεται από βαφές, θερμικά εργαλεία, χλώριο ή ήλιο. Οι πιο γνωστές εφαρμογές περιλαμβάνουν:

• Θεραπείες ισιώματος με κερατίνη (γνωστές και ως «βραζιλιάνικη ισιωτική»), όπου η πρωτεΐνη εφαρμόζεται στην τρίχα και «σφραγίζεται» με θερμότητα, γεμίζοντας μικροσκοπικά κενά στην επιφάνειά της.
• Σαμπουάν, μάσκες και serum με κερατίνη, που επικάθονται προσωρινά στην τρίχα και τη λειαίνουν, μειώνοντας το φριζάρισμα.
• Προϊόντα ενδυνάμωσης νυχιών, που στοχεύουν σε νύχια εύθραυστα ή με ξεφλούδισμα.
• Κρέμες αποκατάστασης δέρματος, ιδίως σε περιοχές με έντονη ξηρότητα ή τραχύτητα.

Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις η κερατίνη δρα επιφανειακά, «μπαλώνοντας» και προστατεύοντας την υπάρχουσα τρίχα ή το νύχι, χωρίς όμως να αλλάζει τη γενετικά προκαθορισμένη ποιότητα της νέας τρίχας που θα φυτρώσει.

Λειτουργεί η κερατίνη ως συμπλήρωμα διατροφής;

Κυκλοφορούν και συμπληρώματα με κερατίνη σε μορφή χαπιού, με υπόσχεση δυνατότερα μαλλιά και νύχια. Ωστόσο, όταν καταναλώνεται από το στόμα, η κερατίνη διασπάται στο πεπτικό σύστημα σε απλά αμινοξέα, ακριβώς όπως κάθε άλλη πρωτεΐνη· δεν «ταξιδεύει» άθικτη μέχρι την τρίχα ή το νύχι για να την ενισχύσει άμεσα. Ο οργανισμός χρησιμοποιεί αυτά τα αμινοξέα, μαζί με άλλα θρεπτικά συστατικά, για να συνθέσει τη δική του κερατίνη μέσα στα κερατινοκύτταρα.

Αυτό σημαίνει ότι μια ισορροπημένη διατροφή με επαρκή πρωτεΐνη, σίδηρο, ψευδάργυρο και βιταμίνες της ομάδας Β βοηθά τον οργανισμό να παράγει επαρκή κερατίνη φυσικά, χωρίς απαραίτητα να χρειάζεται ειδικό συμπλήρωμα. Αν παρατηρείτε έντονη τριχόπτωση, εύθραυστα νύχια ή προβλήματα δέρματος, η καλύτερη κίνηση είναι να συμβουλευτείτε δερματολόγο ή διατροφολόγο, ώστε να εντοπιστεί η πραγματική αιτία πριν αγοράσετε οποιοδήποτε συμπλήρωμα.

Ασφάλεια στις θεραπείες κερατίνης: τι πρέπει να προσέχετε

Ορισμένες επαγγελματικές θεραπείες ισιώματος με κερατίνη απελευθερώνουν αναθυμιάσεις φορμαλδεΰδης όταν θερμαίνονται με σίδερο, ουσία που μπορεί να ερεθίσει τα μάτια, το δέρμα και το αναπνευστικό σύστημα σε κλειστούς, μη αεριζόμενους χώρους. Για αυτόν τον λόγο συνιστάται:

• η εφαρμογή να γίνεται σε καλά αεριζόμενο χώρο και κατά προτίμηση από επαγγελματία,
• να επιλέγονται προϊόντα που δηλώνουν ρητά χαμηλή ή μηδενική περιεκτικότητα σε φορμαλδεΰδη,
• να αποφεύγεται η χρήση σε ευαίσθητο τριχωτό κεφαλής ή σε περίπτωση γνωστής αλλεργίας.

Πρόκειται για γενική πληροφόρηση και όχι για ιατρική συμβουλή· αν έχετε ευαίσθητο δέρμα, αναπνευστικά προβλήματα ή αμφιβολίες για συγκεκριμένο προϊόν, το ασφαλέστερο είναι να ζητήσετε τη γνώμη δερματολόγου πριν προχωρήσετε σε θεραπεία κερατίνης.

Συνοπτικά

Η κερατίνη είναι η δομική πρωτεΐνη που δίνει αντοχή σε μαλλιά, νύχια και δέρμα, εντελώς διαφορετική από την κρεατίνη που σχετίζεται με την ενέργεια των μυών. Χρησιμοποιείται ευρέως σε καλλυντικά και θεραπείες μαλλιών για επιφανειακή αποκατάσταση, ενώ ως συμπλήρωμα διατροφής δεν φτάνει άθικτη στην τρίχα. Για δυνατά μαλλιά και νύχια, μια ισορροπημένη διατροφή και, όπου χρειάζεται, η καθοδήγηση ειδικού παραμένουν η πιο αξιόπιστη λύση.