SGOT δείκτης - ορισμός

Το SGOT (Serum Glutamic Oxaloacetic Transaminase) είναι ένα ένζυμο που βρίσκεται κυρίως στο ήπαρ, στην καρδιά και στους μύες, και η μέτρησή του στο αίμα δείχνει αν αυτά τα όργανα λειτουργούν φυσιολογικά ή έχουν υποστεί κάποια βλάβη. Σήμερα το ίδιο ένζυμο αναφέρεται πιο συχνά με τον όρο AST (aspartate aminotransferase), οπότε όταν κάποιος ρωτά «sgot τι είναι» ουσιαστικά αναζητά την ίδια εξέταση που στα σύγχρονα εργαστήρια εμφανίζεται ως AST. Η εξέταση γίνεται με απλή αιμοληψία και συνήθως ζητείται μαζί με άλλους ηπατικούς δείκτες, για μια πληρέστερη εικόνα της κατάστασης του ήπατος.

Τι μετράει ακριβώς η εξέταση AST/SGOT;

Το ένζυμο SGOT συμμετέχει σε μια βασική χημική αντίδραση μέσα στα κύτταρα, βοηθώντας στη μεταφορά ενός τμήματος ενός αμινοξέος σε άλλο μόριο. Αυτή η διαδικασία είναι απαραίτητη για τον μεταβολισμό των πρωτεϊνών και συμβαίνει κυρίως μέσα στα κύτταρα, όχι στο αίμα. Όσο τα κύτταρα του ήπατος, της καρδιάς ή των μυών παραμένουν άθικτα, το SGOT μένει εγκλωβισμένο εκεί μέσα και μόνο μικρές ποσότητες περνούν φυσιολογικά στην κυκλοφορία του αίματος.

Όταν όμως αυτά τα κύτταρα τραυματίζονται, φλεγμαίνουν ή καταστρέφονται, το SGOT απελευθερώνεται και τα επίπεδά του στο αίμα ανεβαίνουν. Γι' αυτό η εξέταση χρησιμοποιείται ως έμμεσος δείκτης βλάβης ιστών και όχι ως άμεση μέτρηση συγκεκριμένης νόσου. Δηλαδή, μια αυξημένη τιμή SGOT δείχνει ότι κάτι συμβαίνει σε κάποιο από αυτά τα όργανα, αλλά χρειάζονται επιπλέον εξετάσεις για να εντοπιστεί η ακριβής αιτία.

Στην καθημερινή κλινική πράξη, η εξέταση ζητείται συνήθως στις εξής περιπτώσεις:

• Στα πλαίσια γενικού ελέγχου αίματος ή προληπτικού check-up.
• Όταν υπάρχουν συμπτώματα όπως κόπωση, ναυτία, κιτρίνισμα δέρματος ή πόνος στην κοιλιά.
• Για την παρακολούθηση ασθενών που παίρνουν φάρμακα με πιθανή επίδραση στο ήπαρ.
• Σε άτομα με γνωστό ιστορικό ηπατικής νόσου, κατανάλωσης αλκοόλ ή καρδιαγγειακών προβλημάτων.

Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές SGOT;

Οι φυσιολογικές τιμές του SGOT/AST διαφέρουν ελαφρώς ανάλογα με το εργαστήριο, τη μέθοδο μέτρησης και τον εξοπλισμό που χρησιμοποιείται, γι' αυτό το πιο σωστό είναι να συγκρίνει κανείς πάντα την τιμή του με το εύρος αναφοράς που αναγράφεται στο δικό του αποτέλεσμα. Ενδεικτικά, στους περισσότερους ενήλικες τα φυσιολογικά επίπεδα κυμαίνονται περίπου μεταξύ 5 και 40 μονάδων ανά λίτρο αίματος, αν και μικρές αποκλίσεις ανάμεσα σε εργαστήρια είναι απολύτως φυσιολογικές.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η τιμή αυτή δεν πρέπει να διαβάζεται ποτέ μεμονωμένα. Ένας γιατρός θα την αξιολογήσει πάντα σε συνδυασμό με:

• Την τιμή του SGPT, του άλλου βασικού ηπατικού ενζύμου.
• Άλλους δείκτες όπως η γGT, η αλκαλική φωσφατάση και η χολερυθρίνη.
• Το ιστορικό υγείας, τη φαρμακευτική αγωγή και τον τρόπο ζωής του εξεταζόμενου.
• Τυχόν συμπτώματα που συνοδεύουν την εξέταση.

Μια τιμή ελαφρώς εκτός ορίων δεν σημαίνει αυτόματα ότι υπάρχει σοβαρό πρόβλημα· μπορεί να οφείλεται σε παροδικούς παράγοντες όπως έντονη σωματική άσκηση πριν την αιμοληψία, πρόσφατη κατανάλωση αλκοόλ ή ακόμα και σε λάθος στη διαδικασία λήψης του δείγματος. Αντίθετα, σημαντικά αυξημένες τιμές, ειδικά αν επαναλαμβάνονται σε δεύτερη εξέταση, χρειάζονται πάντα περαιτέρω διερεύνηση.

Τι σημαίνει αν η τιμή είναι αυξημένη ή χαμηλή;

Μια αυξημένη τιμή SGOT/AST υποδηλώνει ότι κάποια κύτταρα, συνήθως ηπατικά, έχουν υποστεί βλάβη ή φλεγμονή. Ανάμεσα στις πιο συχνές αιτίες περιλαμβάνονται:

• Λιπώδης διήθηση ήπατος, δηλαδή συσσώρευση λίπους στα ηπατικά κύτταρα.
• Ιογενής ηπατίτιδα ή άλλες φλεγμονές του ήπατος.
• Υπερβολική ή παρατεταμένη κατανάλωση αλκοόλ.
• Παρενέργεια ορισμένων φαρμάκων ή συμπληρωμάτων.
• Καρδιακή προσβολή ή άλλη βλάβη του καρδιακού μυός, αφού το SGOT βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες και στην καρδιά.
• Έντονη μυϊκή καταπόνηση ή τραυματισμό μυών.

Το πόσο υψηλή είναι η τιμή δίνει συχνά μια ένδειξη για τη σοβαρότητα του προβλήματος, αλλά όχι με απόλυτη ακρίβεια. Ελαφρώς αυξημένα επίπεδα, δηλαδή λίγο πάνω από το ανώτερο φυσιολογικό όριο, συνδέονται συχνότερα με ήπιες καταστάσεις όπως η λιπώδης διήθηση του ήπατος. Πολύ υψηλές τιμές, αρκετές φορές πάνω από το φυσιολογικό, παρατηρούνται συχνότερα σε οξείες καταστάσεις όπως έντονη ηπατίτιδα ή σοβαρή βλάβη ιστού.

Χαμηλά επίπεδα SGOT, από την άλλη, σπάνια θεωρούνται κλινικά σημαντικά. Δεν υπάρχει κάποια αναγνωρισμένη πάθηση που να συνδέεται άμεσα με χαμηλές τιμές του ενζύμου αυτού, οπότε συνήθως δεν προκαλούν ανησυχία στους γιατρούς. Σε κάθε περίπτωση, η ερμηνεία μιας μη φυσιολογικής τιμής, είτε προς τα πάνω είτε προς τα κάτω, πρέπει πάντα να γίνεται από γιατρό και όχι με βάση μόνο τον αριθμό της εξέτασης.

SGOT και SGPT: ποια είναι η βασική διαφορά;

Πολύ συχνά η εξέταση SGOT ζητείται μαζί με το SGPT, κι έτσι γεννιέται εύλογα η απορία τι είναι το SGPT και πώς διαφέρει από το SGOT. Το SGPT (Serum Glutamic Pyruvic Transaminase), γνωστό επίσης ως ALT (alanine aminotransferase), είναι ένα άλλο ένζυμο που συμμετέχει σε παρόμοιες χημικές αντιδράσεις μέσα στα κύτταρα.

Η βασική διαφορά ανάμεσα στα δύο ενζύμα είναι η εντόπισή τους στον οργανισμό:

• Το SGPT/ALT βρίσκεται σχεδόν αποκλειστικά στο ήπαρ, γι' αυτό θεωρείται πιο ειδικός δείκτης ηπατικής βλάβης.
• Το SGOT/AST βρίσκεται σε πολλά όργανα, όπως το ήπαρ, η καρδιά, οι μύες, τα νεφρά και ο εγκέφαλος, γι' αυτό μια αύξησή του δεν προέρχεται πάντα από το ήπαρ.

Στην πράξη, η σύγκριση των δύο τιμών βοηθά τον γιατρό να εντοπίσει από πού προέρχεται πιθανώς το πρόβλημα. Για παράδειγμα, αν και τα δύο ένζυμα είναι αυξημένα με παρόμοιο τρόπο, η πιθανότητα ηπατικής αιτίας είναι μεγαλύτερη. Αν όμως το SGOT είναι σαφώς πιο αυξημένο από το SGPT, ο γιατρός μπορεί να εξετάσει και άλλες πιθανές αιτίες, όπως καρδιακό ή μυϊκό πρόβλημα, ή ακόμα και κατανάλωση αλκοόλ, μια κατάσταση στην οποία η αναλογία ανάμεσα στα δύο ένζυμα τείνει να αλλάζει με χαρακτηριστικό τρόπο.

Η σχέση ανάμεσα σε AST και SGOT δεν πρέπει να μπερδεύει τον αναγνώστη: πρόκειται για το ίδιο ακριβώς ένζυμο, απλώς με δύο διαφορετικές ονομασίες που χρησιμοποιούνται εναλλακτικά ανάλογα με το εργαστήριο ή τη χώρα. Έτσι, η απάντηση στο ερώτημα τι είναι το AST/SGOT είναι ουσιαστικά ίδια με αυτή που δίνεται για το SGOT: ένας δείκτης κυτταρικής βλάβης, κυρίως ηπατικής αλλά όχι μόνο, που βοηθά τον γιατρό να σχηματίσει μια πρώτη εικόνα και να αποφασίσει αν χρειάζονται περαιτέρω εξετάσεις.

Συμπέρασμα

Το SGOT είναι ένα ένζυμο-δείκτης που βοηθά στην ανίχνευση βλάβης κυρίως στο ήπαρ, αλλά και στην καρδιά ή τους μύες, και μετριέται με απλή εξέταση αίματος γνωστή και ως AST. Μια τιμή εκτός των φυσιολογικών ορίων δεν αποτελεί από μόνη της διάγνωση, αλλά μια ένδειξη που πρέπει να αξιολογηθεί σε συνδυασμό με άλλους δείκτες, το ιστορικό υγείας και, όταν χρειάζεται, με επιπλέον εξετάσεις. Αν το αποτέλεσμά σας δείχνει αυξημένο ή ασυνήθιστα χαμηλό SGOT, το πιο σωστό βήμα είναι να συζητήσετε το αποτέλεσμα με τον γιατρό σας, ώστε να ερμηνευτεί σωστά μέσα στο πλαίσιο της δικής σας κατάστασης υγείας.