Η φλεγμονή: τι είναι και πώς εμφανίζεται

Η φλεγμονή είναι η φυσική αντίδραση του οργανισμού απέναντι σε κάτι που τον απειλεί: ένα μικρόβιο, ένα τραύμα, μια ουσία που τον ερεθίζει ή ακόμα και κατεστραμμένα κύτταρα του ίδιου του σώματος. Όταν κάποιος αναρωτιέται τι είναι η φλεγμονή, η πιο απλή απάντηση είναι ότι πρόκειται για έναν αμυντικό μηχανισμό του ανοσοποιητικού συστήματος και όχι για μια ξεχωριστή αρρώστια από μόνη της. Είναι, με άλλα λόγια, ο τρόπος με τον οποίο ο οργανισμός προσπαθεί να απομακρύνει την αιτία του προβλήματος και να ξεκινήσει τη διαδικασία επούλωσης.

Η φλεγμονή, τι είναι στην πράξη, το καταλαβαίνει κανείς εύκολα αν σκεφτεί ένα απλό παράδειγμα: όταν κοπεί το δάχτυλό μας, η περιοχή γύρω από την πληγή κοκκινίζει, πρήζεται και πονάει. Αυτό δεν είναι κάτι κακό από μόνο του, αλλά η απόδειξη ότι ο οργανισμός κινητοποιείται για να προστατευτεί. Το ζήτημα είναι ότι, αν και σε πολλές περιπτώσεις η φλεγμονή είναι χρήσιμη και απαραίτητη, υπάρχουν και περιπτώσεις όπου γίνεται παρατεταμένη ή υπερβολική και τότε προκαλεί περισσότερα προβλήματα απ' όσα λύνει.

Τα κλασικά σημάδια της φλεγμονής

Ήδη από την αρχαιότητα είχαν περιγραφεί τέσσερα βασικά σημάδια που συνοδεύουν συνήθως μια φλεγμονώδη αντίδραση, ιδίως όταν αυτή εντοπίζεται κάπου συγκεκριμένα στο σώμα, όπως σε ένα τραύμα ή μια αρθρίτιδα. Αυτά είναι:

• Κοκκίνισμα — προκαλείται επειδή τα αιμοφόρα αγγεία της περιοχής διαστέλλονται, ώστε να φτάσει περισσότερο αίμα εκεί.
• Οίδημα (πρήξιμο) — οφείλεται στη διαρροή υγρών από τα αγγεία προς τους γύρω ιστούς.
• Θερμότητα — η αυξημένη ροή αίματος κάνει την περιοχή να νιώθει πιο ζεστή στην αφή.
• Πόνος — προκαλείται τόσο από την πίεση του οιδήματος όσο και από χημικές ουσίες που απελευθερώνονται και ερεθίζουν τις νευρικές απολήξεις.

Σε πολλές περιπτώσεις προστίθεται και ένα πέμπτο σημάδι, η απώλεια λειτουργικότητας: μια φλεγμονασμένη άρθρωση, για παράδειγμα, μπορεί να κινείται πιο δύσκολα, ενώ ένας φλεγμονασμένος μυς μπορεί να χάσει προσωρινά μέρος της δύναμής του.

Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτά τα σημάδια είναι πιο εμφανή όταν η φλεγμονή εντοπίζεται σε κάποιο σημείο του σώματος που μπορούμε να δούμε ή να αγγίξουμε, όπως το δέρμα, μια άρθρωση ή ένας μυς. Όταν η φλεγμονή αναπτύσσεται σε εσωτερικά όργανα ή είναι διάχυτη σε όλο τον οργανισμό, τα συμπτώματα μπορεί να είναι πιο ασαφή, όπως κόπωση, γενική αδιαθεσία ή ήπιος πυρετός, κάτι που δυσκολεύει την αναγνώρισή της χωρίς ιατρική εξέταση.

Πώς λειτουργεί ο μηχανισμός της φλεγμονής στο σώμα

Όταν ένας ιστός τραυματίζεται ή μολύνεται, τα κύτταρα της περιοχής απελευθερώνουν χημικές ουσίες-σήματα, όπως ιστίνη και άλλες ουσίες που ονομάζονται μεσολαβητές της φλεγμονής. Αυτά τα σήματα προκαλούν τη διαστολή των γειτονικών αιμοφόρων αγγείων, ώστε να αυξηθεί η ροή αίματος προς την περιοχή και να φτάσουν πιο γρήγορα εκεί τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος.

Στη συνέχεια, τα λευκά αιμοσφαίρια —τα κύτταρα που αποτελούν τη «στρατιά» του ανοσοποιητικού— περνούν μέσα από τα τοιχώματα των αγγείων και μετακινούνται προς το σημείο του προβλήματος. Εκεί, ορισμένα από αυτά, όπως τα ουδετερόφιλα και τα μακροφάγα, καταπίνουν και καταστρέφουν μικρόβια, νεκρά κύτταρα και ξένα σωματίδια, «καθαρίζοντας» ουσιαστικά την περιοχή ώστε να μπορέσει να ξεκινήσει η επούλωση.

Παράλληλα, ενεργοποιούνται και άλλοι μηχανισμοί, όπως το σύστημα πήξης του αίματος, που βοηθά να «κλείσει» μια πληγή, καθώς και διάφορες πρωτεΐνες που συντονίζουν την ένταση και τη διάρκεια της αντίδρασης. Όλη αυτή η διαδικασία είναι εξαιρετικά ρυθμισμένη: ο οργανισμός προσπαθεί να παράγει όση φλεγμονή χρειάζεται για να αντιμετωπίσει την απειλή, χωρίς όμως να καταστρέψει υγιή ιστό περισσότερο από όσο χρειάζεται.

Όταν η αιτία της φλεγμονής εξαφανιστεί —για παράδειγμα, όταν η λοίμωξη αντιμετωπιστεί ή η πληγή επουλωθεί— ο οργανισμός στέλνει νέα σήματα που «σβήνουν» σταδιακά τη φλεγμονώδη αντίδραση και επαναφέρουν την περιοχή στη φυσιολογική της κατάσταση. Αυτό το τελευταίο στάδιο είναι εξίσου σημαντικό με την έναρξη της φλεγμονής, καθώς αν δεν ολοκληρωθεί σωστά, μπορεί η φλεγμονή να παραμείνει ενεργή για μεγαλύτερο διάστημα απ' όσο χρειάζεται.

Οξεία φλεγμονή: η άμεση απάντηση του οργανισμού

Η οξεία φλεγμονή είναι η μορφή που εμφανίζεται ξαφνικά, ως άμεση αντίδραση σε ένα συγκεκριμένο ερέθισμα, και συνήθως διαρκεί από λίγες ώρες έως λίγες ημέρες, σπανιότερα λίγες εβδομάδες. Τυπικά παραδείγματα είναι ένα κόψιμο ή ένα χτύπημα, μια αμυγδαλίτιδα, μια πληγή που μολύνθηκε ή ένα τσίμπημα εντόμου που προκαλεί τοπικό πρήξιμο και κοκκίνισμα.

Σε αυτή τη μορφή, τα σημάδια που περιγράφηκαν παραπάνω —κοκκίνισμα, οίδημα, θερμότητα, πόνος— είναι συνήθως πιο έντονα και εμφανή, ακριβώς επειδή η αντίδραση είναι γρήγορη και τοπική. Η οξεία φλεγμονή θεωρείται γενικά ωφέλιμη: είναι το «πρώτο βήμα» για την αντιμετώπιση μιας απειλής και την επούλωση του ιστού, και συνήθως υποχωρεί από μόνη της μόλις η αιτία εξαφανιστεί.

Σε πολλές περιπτώσεις, η οξεία φλεγμονή συνοδεύεται και από γενικότερα συμπτώματα, όπως ήπιος πυρετός, κόπωση ή αίσθημα αδιαθεσίας, ιδίως όταν πρόκειται για λοίμωξη που επηρεάζει ολόκληρο τον οργανισμό και όχι μόνο ένα σημείο του σώματος. Αυτά τα συμπτώματα οφείλονται στην ίδια ομάδα χημικών ουσιών που ενεργοποιούν τη φλεγμονή τοπικά, οι οποίες όμως ταξιδεύουν και μέσω της κυκλοφορίας του αίματος και επηρεάζουν, για παράδειγμα, το κέντρο ρύθμισης της θερμοκρασίας στον εγκέφαλο.

Στις περισσότερες περιπτώσεις η οξεία φλεγμονή δεν χρειάζεται ειδική παρέμβαση πέρα από βασική φροντίδα, όπως καθαρισμό μιας πληγής, ξεκούραση ή τοπική ψύξη. Ωστόσο, όταν τα συμπτώματα είναι έντονα, επιμένουν περισσότερο απ' όσο αναμένεται ή συνοδεύονται από υψηλό πυρετό, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Χρόνια φλεγμονή: όταν η άμυνα παρατείνεται

Η χρόνια φλεγμονή είναι μια πιο ήπια αλλά παρατεταμένη μορφή φλεγμονώδους αντίδρασης, που μπορεί να διαρκέσει μήνες ή και χρόνια. Σε αντίθεση με την οξεία φλεγμονή, δεν είναι πάντα εμφανής με έντονα εξωτερικά σημάδια· συχνά εξελίσσεται σιωπηλά, σε επίπεδο ιστών και οργάνων, χωρίς ο άνθρωπος να αντιλαμβάνεται άμεσα ότι κάτι συμβαίνει.

Αυτή η μορφή φλεγμονής μπορεί να προκύψει όταν ο οργανισμός αδυνατεί να απομακρύνει πλήρως την αιτία που την προκάλεσε αρχικά, όταν το ανοσοποιητικό σύστημα αντιδρά σε κάτι που κανονικά δεν θα έπρεπε να θεωρεί απειλή (όπως συμβαίνει σε ορισμένα αυτοάνοσα νοσήματα) ή όταν υπάρχουν συνεχείς, ήπιοι ερεθισμοί στον οργανισμό, όπως το κάπνισμα, η παχυσαρκία ή ο χρόνιος στρες.

Η χρόνια φλεγμονή έχει συνδεθεί, σύμφωνα με τη γενική ιατρική γνώση, με την εξέλιξη διαφόρων καταστάσεων υγείας, όπως προβλήματα στο καρδιαγγειακό σύστημα, ορισμένες μορφές αρθρίτιδας, διαβήτη τύπου 2 και άλλες χρόνιες παθήσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι η φλεγμονή «προκαλεί» πάντα αυτές τις καταστάσεις με απλό και άμεσο τρόπο, αλλά ότι φαίνεται να παίζει κάποιο ρόλο στην εξέλιξή τους, μαζί με πολλούς άλλους παράγοντες.

Επειδή η χρόνια φλεγμονή μπορεί να υπάρχει χωρίς έντονα συμπτώματα, συχνά εντοπίζεται μέσα από εξετάσεις αίματος ή στο πλαίσιο διερεύνησης κάποιου άλλου προβλήματος υγείας. Για τον λόγο αυτό, όποιος έχει ανησυχίες σχετικά με πιθανή χρόνια φλεγμονή στον οργανισμό του καλό είναι να απευθύνεται σε γιατρό για κατάλληλη αξιολόγηση, αντί να προσπαθεί να τη διαγνώσει μόνος του.

Ποιες είναι οι πιο συχνές αιτίες φλεγμονής

Η φλεγμονή μπορεί να πυροδοτηθεί από πολύ διαφορετικές αιτίες, ανάλογα με το αν πρόκειται για οξεία ή χρόνια μορφή. Στις πιο συνηθισμένες αιτίες οξείας φλεγμονής περιλαμβάνονται:

• Τραυματισμοί, όπως κοψίματα, χτυπήματα, διαστρέμματα ή εγκαύματα.
• Λοιμώξεις από βακτήρια, ιούς, μύκητες ή παράσιτα.
• Επαφή με ερεθιστικές ουσίες ή αλλεργιογόνα, όπως χημικά, δηλητηριώδη φυτά ή ορισμένα καλλυντικά.
• Ξένα σώματα που εισέρχονται στον οργανισμό, όπως ένα αγκάθι ή ένα κομμάτι γυαλιού.

Η χρόνια φλεγμονή, από την άλλη, συνδέεται συχνότερα με πιο μακροχρόνιους ή επαναλαμβανόμενους παράγοντες, όπως:

• Μακροχρόνια έκθεση σε ερεθιστικές ουσίες, όπως ο καπνός του τσιγάρου ή η ατμοσφαιρική ρύπανση.
• Παχυσαρκία, καθώς ο λιπώδης ιστός μπορεί να παράγει ουσίες που συντηρούν χαμηλού βαθμού φλεγμονή σε όλο τον οργανισμό.
• Αυτοάνοσα νοσήματα, στα οποία το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται λανθασμένα σε υγιείς ιστούς του ίδιου του σώματος.
• Χρόνιο στρες και έλλειψη επαρκούς ύπνου, που φαίνεται να επηρεάζουν τη ρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος.
• Μη ισορροπημένη διατροφή, με υπερβολική κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων και ζάχαρης.

Σε πολλές περιπτώσεις, περισσότεροι από έναν παράγοντες συνυπάρχουν και αλληλεπιδρούν, γι' αυτό και η αντιμετώπιση της χρόνιας φλεγμονής απαιτεί συνήθως ολιστική προσέγγιση και όχι μόνο στοχευμένη θεραπεία ενός μεμονωμένου αιτίου.

Πώς διαγιγνώσκεται η φλεγμονή

Η διάγνωση της φλεγμονής ξεκινά συνήθως από το ιστορικό και την κλινική εξέταση: ο γιατρός εξετάζει τα συμπτώματα, τη διάρκειά τους και τυχόν εμφανή σημάδια, όπως κοκκίνισμα ή πρήξιμο σε κάποια περιοχή του σώματος. Σε πολλές περιπτώσεις αυτό αρκεί για να εντοπιστεί η αιτία, ιδίως όταν πρόκειται για μια εμφανή, τοπική φλεγμονή.

Όταν χρειάζεται περισσότερη διερεύνηση, ιδίως για υποψία χρόνιας ή διάχυτης φλεγμονής, χρησιμοποιούνται εξετάσεις αίματος. Οι πιο συνηθισμένοι δείκτες που εξετάζονται είναι:

• C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP) — μια πρωτεΐνη που παράγεται από το ήπαρ και αυξάνεται όταν υπάρχει φλεγμονή στον οργανισμό.
• Ταχύτητα καθίζησης ερυθρών (ΤΚΕ) — μετρά πόσο γρήγορα «κατακάθονται» τα ερυθρά αιμοσφαίρια σε ένα δείγμα αίματος, κάτι που επηρεάζεται από τη φλεγμονή.
• Αριθμός λευκών αιμοσφαιρίων — μπορεί να αυξηθεί όταν ο οργανισμός αντιμετωπίζει λοίμωξη ή άλλη φλεγμονώδη κατάσταση.

Αυτοί οι δείκτες δείχνουν ότι υπάρχει κάποιου βαθμού φλεγμονή, αλλά δεν αποκαλύπτουν πάντα από μόνοι τους την ακριβή αιτία της. Γι' αυτό, ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να χρειαστούν επιπλέον εξετάσεις, όπως απεικονιστικές εξετάσεις (υπέρηχος, μαγνητική ή αξονική τομογραφία) ή πιο εξειδικευμένες αναλύσεις αίματος, προκειμένου να εντοπιστεί η υποκείμενη αιτία και να καθοριστεί η κατάλληλη αντιμετώπιση.

Αντιμετώπιση και θεραπεία της φλεγμονής

Η αντιμετώπιση της φλεγμονής εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την αιτία, τη βαρύτητα και το αν πρόκειται για οξεία ή χρόνια κατάσταση. Σε μια απλή, τοπική οξεία φλεγμονή, όπως ένα χτύπημα ή ένα μικρό τσίμπημα, συχνά αρκούν απλά μέτρα, όπως ξεκούραση, ανύψωση του σημείου, τοπική ψύξη με πάγο και προσοχή στην καθαριότητα, ώστε να αποφευχθεί μόλυνση.

Σε περιπτώσεις που η φλεγμονή προκαλεί έντονο πόνο ή δυσφορία, ο γιατρός ή ο φαρμακοποιός μπορεί να προτείνει φαρμακευτική αγωγή, όπως αντιφλεγμονώδη φάρμακα, τα οποία βοηθούν στη μείωση του πόνου, του πρηξίματος και της θερμότητας. Η χρήση τέτοιων φαρμάκων πρέπει πάντα να γίνεται σύμφωνα με τις οδηγίες ειδικού, καθώς έχουν αντενδείξεις και πιθανές παρενέργειες, ιδίως σε μακροχρόνια χρήση.

Όταν η φλεγμονή οφείλεται σε λοίμωξη, η θεραπεία στοχεύει πρωτίστως στην ίδια τη λοίμωξη —για παράδειγμα, με αντιβιοτικά σε περίπτωση βακτηριακής λοίμωξης— καθώς η φλεγμονή αναμένεται να υποχωρήσει από μόνη της μόλις αντιμετωπιστεί η αιτία της. Στις χρόνιες φλεγμονώδεις καταστάσεις ή στα αυτοάνοσα νοσήματα, η αντιμετώπιση είναι συνήθως πιο μακροχρόνια και εξατομικευμένη, και μπορεί να περιλαμβάνει ειδικά φάρμακα που ρυθμίζουν τη δραστηριότητα του ανοσοποιητικού συστήματος.

Σε κάθε περίπτωση, η αυτοδιάγνωση και η αυτοθεραπεία δεν συνιστώνται, ιδίως όταν τα συμπτώματα είναι έντονα, επίμονα ή υποτροπιάζουν. Η κατάλληλη αντιμετώπιση πρέπει πάντα να καθορίζεται από γιατρό, ο οποίος θα λάβει υπόψη το ιστορικό, τα ευρήματα και τις ιδιαιτερότητες κάθε περίπτωσης.

Διατροφή, τρόπος ζωής και πρόληψη

Αν και δεν μπορεί κανείς να αποτρέψει κάθε μορφή φλεγμονής —ιδίως την οξεία, που είναι φυσιολογική αντίδραση σε τραυματισμό ή λοίμωξη— υπάρχουν συνήθειες που φαίνεται να βοηθούν στη μείωση του κινδύνου για επίμονη ή χαμηλού βαθμού χρόνια φλεγμονή. Αυτές αφορούν κυρίως τον γενικότερο τρόπο ζωής.

Στη διατροφή, γενικά θεωρείται ωφέλιμη η κατανάλωση:

• Φρέσκων λαχανικών και φρούτων, πλούσιων σε βιταμίνες και αντιοξειδωτικές ουσίες.
• Ψαριών και άλλων πηγών ωμέγα-3 λιπαρών οξέων.
• Ξηρών καρπών, οσπρίων και δημητριακών ολικής άλεσης.
• Ελαιολάδου, αντί για κορεσμένα λίπη.

Παράλληλα, συνιστάται η μείωση της κατανάλωσης έντονα επεξεργασμένων τροφίμων, ζάχαρης και υπερβολικού αλατιού, καθώς αυτά έχουν συνδεθεί με χαμηλού βαθμού φλεγμονή στον οργανισμό.

Πέρα από τη διατροφή, σημαντικό ρόλο παίζουν και:

• Η τακτική σωματική άσκηση, σε μέτρο ανάλογο με τις δυνατότητες του καθενός.
• Ο επαρκής και ποιοτικός ύπνος.
• Η διαχείριση του στρες, μέσω τεχνικών χαλάρωσης ή δραστηριοτήτων που βοηθούν στην αποφόρτιση.
• Η αποφυγή του καπνίσματος και η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ.
• Η διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους.

Αυτές οι συνήθειες δεν αντικαθιστούν την ιατρική παρακολούθηση ή θεραπεία όταν χρειάζεται, αλλά μπορούν να λειτουργήσουν υποστηρικτικά, συμβάλλοντας στη γενικότερη υγεία του οργανισμού.

Πότε χρειάζεται να δείτε γιατρό

Παρότι η φλεγμονή είναι συχνά ήπια και περνά χωρίς ιδιαίτερη παρέμβαση, υπάρχουν περιπτώσεις όπου η ιατρική αξιολόγηση είναι απαραίτητη. Είναι καλό να αναζητήσετε ιατρική συμβουλή όταν:

• Ο πόνος, το πρήξιμο ή το κοκκίνισμα είναι έντονα ή επιδεινώνονται με τον χρόνο αντί να βελτιώνονται.
• Υπάρχει υψηλός ή επίμονος πυρετός.
• Τα συμπτώματα διαρκούν περισσότερο απ' όσο θα αναμενόταν για ένα απλό τραύμα ή μια ήπια λοίμωξη.
• Υπάρχει υποψία λοίμωξης που εξαπλώνεται, όπως κόκκινες γραμμές γύρω από μια πληγή.
• Εμφανίζονται γενικά συμπτώματα, όπως έντονη κόπωση, ανεξήγητη απώλεια βάρους ή επαναλαμβανόμενα επεισόδια φλεγμονής σε αρθρώσεις ή άλλα σημεία του σώματος.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, μόνο ένας γιατρός μπορεί να αξιολογήσει σωστά την κατάσταση, να ζητήσει τις κατάλληλες εξετάσεις και να προτείνει τη σωστή θεραπεία. Η έγκαιρη αναζήτηση ιατρικής βοήθειας βοηθά στην αποφυγή επιπλοκών και στην ταχύτερη αποκατάσταση.

Συχνές ερωτήσεις

Η φλεγμονή είναι πάντα κακή για τον οργανισμό;

Όχι, η οξεία φλεγμονή είναι στην πραγματικότητα ωφέλιμη και απαραίτητη, καθώς βοηθά τον οργανισμό να αντιμετωπίσει λοιμώξεις και τραυματισμούς και να ξεκινήσει την επούλωση. Πρόβλημα δημιουργείται κυρίως όταν η φλεγμονή γίνεται χρόνια ή υπερβολική.

Πώς καταλαβαίνω αν έχω φλεγμονή στο σώμα μου;

Η τοπική φλεγμονή αναγνωρίζεται συνήθως από κοκκίνισμα, πρήξιμο, θερμότητα και πόνο σε ένα σημείο του σώματος, ενώ η χρόνια, διάχυτη φλεγμονή μπορεί να μην έχει εμφανή σημάδια και να εντοπίζεται μόνο μέσα από εξετάσεις αίματος, όπως η CRP.

Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε φλεγμονή και λοίμωξη;

Η λοίμωξη είναι η εισβολή ενός μικροοργανισμού, όπως βακτήριο ή ιός, στον οργανισμό, ενώ η φλεγμονή είναι η αντίδραση του οργανισμού σε αυτή την εισβολή ή σε άλλες αιτίες, όπως τραυματισμό. Δεν προκαλεί κάθε φλεγμονή λοίμωξη, ούτε κάθε λοίμωξη προκαλεί πάντα έντονη φλεγμονή.

Μπορεί η διατροφή να μειώσει τη φλεγμονή;

Μια ισορροπημένη διατροφή, πλούσια σε λαχανικά, φρούτα, ψάρια και υγιεινά λίπη, φαίνεται να συμβάλλει στη μείωση της χαμηλού βαθμού χρόνιας φλεγμονής, χωρίς όμως να αντικαθιστά την ιατρική θεραπεία όταν αυτή χρειάζεται.

Πόσο διαρκεί συνήθως μια φλεγμονή;

Η οξεία φλεγμονή διαρκεί συνήθως από λίγες ώρες έως λίγες ημέρες, ενώ η χρόνια φλεγμονή μπορεί να επιμείνει για μήνες ή και χρόνια αν δεν αντιμετωπιστεί η υποκείμενη αιτία της.

Χρειάζεται πάντα φάρμακα η φλεγμονή;

Όχι, πολλές ήπιες, τοπικές φλεγμονές υποχωρούν μόνες τους με απλή φροντίδα, ενώ σε πιο έντονες ή χρόνιες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί φαρμακευτική αγωγή, πάντα υπό την καθοδήγηση γιατρού.

Συνοπτικά

Η φλεγμονή είναι ένας φυσικός, βασικός μηχανισμός άμυνας του οργανισμού, που ενεργοποιείται για να τον προστατεύσει από τραυματισμούς, λοιμώξεις και άλλες απειλές. Στην οξεία της μορφή είναι συνήθως χρήσιμη και βραχύβια, ενώ η χρόνια φλεγμονή, όταν παρατείνεται χωρίς λόγο, μπορεί να επιβαρύνει τον οργανισμό με την πάροδο του χρόνου. Η αναγνώριση των σημαδιών της, η κατανόηση των αιτιών της και οι σωστές συνήθειες ζωής βοηθούν στη διαχείρισή της, ενώ σε κάθε περίπτωση επίμονων ή έντονων συμπτωμάτων, η γνώμη ενός γιατρού παραμένει απαραίτητη για σωστή διάγνωση και θεραπεία.