Προστάτης τι είναι και λειτουργία

Ο προστάτης είναι ένας μικρός αδένας που ανήκει στο ανδρικό αναπαραγωγικό σύστημα και βρίσκεται κάτω από την ουροδόχο κύστη, γύρω από την αρχή της ουρήθρας. Η βασική του δουλειά είναι να παράγει ένα υγρό που αποτελεί σημαντικό μέρος του σπέρματος, ενώ ταυτόχρονα η θέση του τον φέρνει σε στενή επαφή με το ουροποιητικό σύστημα, κάτι που εξηγεί γιατί προβλήματα στον αδένα αυτόν επηρεάζουν συχνά και την ούρηση.

Πού βρίσκεται και πώς μοιάζει ο προστάτης

Ο προστάτης έχει σχήμα και μέγεθος περίπου σαν κάστανο σε έναν ενήλικα άνδρα, αν και το μέγεθός του αλλάζει με την ηλικία. Βρίσκεται στην πύελο, ανάμεσα στην ουροδόχο κύστη και το ορθό, και η ουρήθρα -ο σωλήνας από τον οποίο περνούν τα ούρα και το σπέρμα προς τα έξω- διαπερνά ακριβώς το κέντρο του.

Λόγω αυτής της θέσης, ο αδένας δεν είναι ψηλαφητός απευθείας από έξω, αλλά ο γιατρός μπορεί να τον εξετάσει μέσω δακτυλικής εξέτασης από το ορθό, καθώς η μπροστινή επιφάνειά του βρίσκεται ακριβώς πίσω από το ορθικό τοίχωμα. Ο προστάτης περιβάλλεται από μια λεπτή κάψα και αποτελείται από αδενικό ιστό, μυϊκές ίνες και συνδετικό ιστό, μια σύνθεση που του επιτρέπει τόσο να παράγει υγρό όσο και να συσπάται κατά την εκσπερμάτωση.

Ποια είναι η λειτουργία του προστάτη;

Η κύρια λειτουργία του προστάτη είναι η παραγωγή του προστατικού υγρού, ενός υγρού πλούσιου σε ένζυμα, μέταλλα και άλλες ουσίες που θρέφουν και προστατεύουν τα σπερματοζωάρια στη διαδρομή τους. Αυτό το υγρό αναμειγνύεται με το σπέρμα που παράγεται στους όρχεις και με το υγρό από τις σπερματοδόχους κύστεις, σχηματίζοντας τελικά το σπερματικό υγρό που εκκρίνεται κατά την εκσπερμάτωση.

Πέρα από την παραγωγή υγρού, ο προστάτης λειτουργεί και ως ένα είδος «βαλβίδας»: κατά την εκσπερμάτωση συσπάται και κλείνει την είσοδο προς την ουροδόχο κύστη, ώστε το σπέρμα να κατευθυνθεί προς τα έξω και όχι προς τα πίσω στην κύστη. Ταυτόχρονα, οι μυϊκές του ίνες συμβάλλουν στον έλεγχο της ροής των ούρων, γι' αυτό και όταν ο αδένας διογκώνεται ή φλεγμαίνει, οι άνδρες συχνά παρατηρούν δυσκολία ή αλλαγή στον τρόπο που ουρούν.

Πώς αλλάζει ο προστάτης με την ηλικία

Ο προστάτης δεν παραμένει σταθερός σε όλη τη ζωή ενός άνδρα. Στη γέννηση είναι πολύ μικρός, μεγαλώνει σημαντικά κατά την εφηβεία υπό την επίδραση των ανδρικών ορμονών και συνήθως φτάνει στο κανονικό του μέγεθος γύρω στην ηλικία των 20 ετών.

Από τη μέση ηλικία και μετά, ο αδένας τείνει να μεγαλώνει ξανά σε πολλούς άνδρες, μια κατάσταση γνωστή ως καλοήθης υπερπλασία του προστάτη. Αυτή η διόγκωση δεν είναι καρκίνος, αλλά μπορεί να πιέζει την ουρήθρα και να δυσκολεύει την ούρηση. Παράλληλα, με την πάροδο των χρόνων αυξάνεται και ο κίνδυνος εμφάνισης φλεγμονών ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, καρκίνου του προστάτη, γι' αυτό και οι τακτικοί έλεγχοι μετά από μια ορισμένη ηλικία αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.

Πώς σχετίζεται με την προστατίτιδα;

Η προστατίτιδα είναι η φλεγμονή του προστάτη και μπορεί να προκληθεί από βακτηριακή λοίμωξη ή, πιο συχνά, από αίτια που δεν σχετίζονται με μικρόβια. Επειδή ο αδένας περιβάλλει την ουρήθρα, όταν φλεγμαίνει προκαλεί συχνά συμπτώματα όπως καύσο κατά την ούρηση, συχνοουρία, πόνο στην περιοχή της πυέλου ή δυσφορία κατά την εκσπερμάτωση.

Η σχέση ανάμεσα στη φυσιολογική λειτουργία του αδένα και στην προστατίτιδα είναι άμεση: όταν ο ιστός που παράγει το προστατικό υγρό ερεθίζεται ή μολύνεται, η παραγωγή και η αποβολή αυτού του υγρού διαταράσσονται, κάτι που μπορεί να επηρεάσει και τη σύσταση του σπέρματος. Η διάγνωση και η αντιμετώπιση της φλεγμονής χρειάζονται πάντα εκτίμηση από ουρολόγο, καθώς τα συμπτώματα μοιάζουν με άλλες παθήσεις του ουροποιητικού.

Πότε αξίζει να μιλήσετε με γιατρό

Αν και μικρές αλλαγές στην ούρηση δεν σημαίνουν πάντα σοβαρό πρόβλημα, υπάρχουν σημάδια που δεν πρέπει να αγνοούνται. Ένας γιατρός μπορεί να διαπιστώσει αν πρόκειται για φυσιολογική διόγκωση λόγω ηλικίας, για φλεγμονή ή για κάτι που χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.

• Δυσκολία στην έναρξη ή αδύναμη ροή ούρων
• Συχνή ανάγκη ούρησης, ιδίως τη νύχτα
• Πόνος ή καύσος κατά την ούρηση ή την εκσπερμάτωση
• Αίμα στα ούρα ή στο σπέρμα
• Πόνος στην περιοχή της πυέλου, της μέσης πλάτης ή του κάτω κοιλιακού χώρου

Οποιοδήποτε από αυτά τα συμπτώματα αξίζει αξιολόγηση από ουρολόγο, ο οποίος μπορεί να ζητήσει εξετάσεις αίματος, απεικονιστικό έλεγχο ή δακτυλική εξέταση για να εντοπίσει την αιτία.

Συνοπτικά

Ο προστάτης είναι μικρός αλλά καθοριστικός αδένας για την ανδρική αναπαραγωγική λειτουργία, καθώς παράγει μέρος του σπερματικού υγρού και συμμετέχει στον έλεγχο της ούρησης λόγω της θέσης του γύρω από την ουρήθρα. Η κατανόησή του βοηθά να αναγνωρίζει κανείς πιο εύκολα πότε μια αλλαγή στην ούρηση ή στη σεξουαλική λειτουργία χρειάζεται ιατρική προσοχή, ιδιαίτερα καθώς ο αδένας τείνει να μεγαλώνει με την ηλικία.